اگر قصد ورود به تجارت بینالمللی، واردات یا صادرات کالا را دارید، آشنایی با مهمترین اصطلاحات بازرگانی مانند HS Code، پروفرما اینویس، بارنامه، اینکوترمز، دموراژ، ترانشیپ و حقوق گمرکی ضروری است. شناخت این مفاهیم به شما کمک میکند هنگام مذاکره با فروشنده یا خریدار، بررسی اسناد تجاری، محاسبه هزینههای حملونقل و ترخیص کالا، تصمیم دقیقتری بگیرید و از پذیرش تعهدات یا هزینههای پیشبینینشده جلوگیری کنید. در این راهنما، رایجترین اصطلاحات تجارت خارجی را با توضیحی ساده و کاربردی بررسی میکنیم.
| اصطلاح | توضیح دقیق |
|---|---|
| کد HS یا سیستم هماهنگشده کالا | HS یک نظام بینالمللی برای طبقهبندی کالاهاست که توسط WCO نگهداری میشود؛ کد استاندارد آن در سطح جهانی ۶رقمی است و کشورها میتوانند برای تعرفه ملی، ارقام بیشتری به آن اضافه کنند. |
| سازمان جهانی گمرک WCO | WCO یک سازمان بیندولتی مستقر در بروکسل است که استانداردهای گمرکی، طبقهبندی کالا، ارزشگذاری، قواعد مبدأ و تسهیل تجارت را توسعه میدهد؛ اما خودش نرخ تعرفه هر کشور را تعیین نمیکند. |
| ارزش گمرکی یا Customs Value | ارزش گمرکی مبنای محاسبه حقوق و مالیات واردات است و در چارچوب مقررات ارزشگذاری گمرکی، معمولاً از ارزش معاملاتی یعنی مبلغ واقعی پرداختشده یا قابلپرداخت آغاز میشود. |
| حقوق و عوارض گمرکی Customs Duties | حقوق و عوارض گمرکی مبلغی است که بر اساس کد کالا، ارزش گمرکی، مبدأ و مقررات کشور واردکننده محاسبه میشود؛ نرخ آن ثابت و یکسان برای همه کالاها یا همه کشورها نیست و باید برای هر HS Code جداگانه بررسی شود. |
| دموراژ Demurrage | دموراژ هزینهای است که معمولاً بابت باقیماندن کانتینر در ترمینال یا خارجنکردن آن در مهلت رایگان تعیینشده دریافت میشود؛ مقدار و شرایط آن به قرارداد خط کشتیرانی و بندر بستگی دارد. |
| استریپ Strip/Devanning | استریپ یا تخلیه کانتینر یعنی خارجکردن کالا از کانتینر و انتقال آن به وسیله حمل دیگر؛ این کار ممکن است برای کاهش هزینههای نگهداری کانتینر یا بازگرداندن سریع کانتینر به خط کشتیرانی انجام شود و با دموراژ یکی نیست. |
| کوتاژ یا شماره اظهارنامه گمرکی | کوتاژ در ایران به شماره ثبت و پیگیری اظهارنامه گمرکی گفته میشود و صدور آن به ثبت اظهارنامه در سامانههای گمرکی وابسته است. |
| پته گمرکی | پته گمرکی در ایران روشی برای اظهار و ترخیص برخی کالاهای همراه مسافر یا کالاهای غیرتجاری با تشریفات سادهتر است؛ شرایط، سقف ارزش و شمول آن تابع مقررات گمرک ایران است. |
| لندینگ کرافت Landing Craft | لندینگ کرافت شناوری با قابلیت بارگیری و تخلیه از سطح ساحل یا رمپ است و میتواند برای حمل خودرو، تجهیزات و برخی محمولهها در مسیرهای کوتاه دریایی استفاده شود؛ الزاماً برای حمل کانتینر در همه مسیرها بهکار نمیرود. |
| اینکوترمز Incoterms® 2020 | اینکوترمز مجموعهای از ۱۱ قاعده سهحرفی ICC است که وظایف، هزینهها و ریسکهای خریدار و فروشنده را در قرارداد فروش مشخص میکند و جایگزین قوانین گمرکی، قرارداد حمل یا بیمه کامل کالا نیست. |
| دامپینگ Dumping | در مقررات تجارت جهانی، دامپینگ معمولاً به صادرات کالا با قیمتی کمتر از «ارزش عادی» آن در بازار صادرکننده گفته میشود؛ صرفاً ارزانفروشی یا فروش کمتر از هزینه تولید، بهتنهایی تعریف کامل دامپینگ نیست. |
| اظهارنامه گمرکی Customs Declaration | اظهارنامه گمرکی سند یا دادهای است که اطلاعات کالا، ارزش، مبدأ، مقصد و رویه گمرکی را برای انجام تشریفات واردات یا صادرات به گمرک ارائه میکند. |
| پنجره واحد تجارت فرامرزی و سامانه EPL | پنجره واحد تجارت فرامرزی بستری برای تبادل الکترونیکی اطلاعات و هماهنگی میان دستگاههای مرتبط با تجارت است؛ EPL را نباید بهاشتباه Electronic Packing List توسعه داد، زیرا اصطلاح عمومی آن «پنجره واحد تجارت فرامرزی» است. |
| کالای متروکه Abandoned Goods | کالای متروکه کالایی است که در مهلت قانونی ترخیص نمیشود یا صاحب آن تشریفات لازم را انجام نمیدهد؛ آثار حقوقی و نحوه تعیین تکلیف آن به قانون گمرکی کشور مربوط بستگی دارد. |
| ترانشیپ Transshipment | ترانشیپ انتقال کالا از یک وسیله حمل به وسیله حمل دیگر در مسیر رسیدن به مقصد است و ممکن است با تخلیه و بارگیری مجدد همراه باشد؛ بنابراین ادعای «در ترانشیپ هیچ تخلیه و بارگیری وجود ندارد» دقیق نیست. |
| کراساستافینگ Cross-stuffing | کراساستافینگ به تخلیه کالا از یک کانتینر و بارگیری آن در کانتینر دیگر گفته میشود؛ این عملیات ممکن است بهدلیل تغییر خط کشتیرانی، محدودیت مسیر یا الزامات عملیاتی انجام شود و الزام عمومی برای همه محمولههای ایران نیست. |
| بیمه حملونقل کالا Cargo Insurance | بیمه حملونقل برای پوشش ریسکهای مشخصِ آسیب، فقدان یا خسارت کالا در مسیر حمل صادر میشود؛ دامنه پوشش به بیمهنامه و کلوز انتخابی بستگی دارد و پرداخت خسارت خودکار یا نامحدود نیست. |
| کارت بازرگانی | کارت بازرگانی مجوزی برای انجام برخی فعالیتهای تجاری خارجی در ایران است؛ الزام داشتن آن به نوع فعالیت، شخص، کالا و مقررات جاری بستگی دارد، بنابراین عبارت «تمام فعالان تجارت بدون استثنا به کارت نیاز دارند» دقیق نیست. |
تعرفه گمرکی یا Hs Code
تعرفه گمرکی یک کد 8 رقمی است که جهت شناسایی کالا استفاده میشود. چهار رقم ابتدایی این کد تقریبا در کل جهان ثابت میباشد. و هدف از ایجاد آن، یک زبان واحد دردنیا برای شناخت انواع محصولات است. این کد در اسناد گمرکی نظیر اظهارنامه و حتی پکینگ لیست و اینویس قید می شود.
WCO برای ارزش گذاری کالا
Wco یک سازمان بین المللی است که در کشور بلژیک تاسیس شده و یکی از فعالیت های آن رده بندی و ارزش گذاری کالاست. این سازمان با نام سازمان جهانی گمرک شناخته شده است. دبلیو سی او از اچ اس کدها حمایت می کند. لازم به ذکر است تمامی کشور هایی که تابع سازمان هستند از سیستم تعرفه هماهنگ شده کالا HS بهره میبرند.
حقوق گمرکی یا (Customs Duties)
هر کالایی به هرکشوری که وارد می شود می بایست درصدی از ارزش کل خود را به عنوان حقوق گمرکی به گمرک آن کشور طبق قوانین وضع شده در دولت بپردازند. تمام دولت ها در عوض واردات یک کالا مبلغی را از صاحب کالا دریافت میکنند. این رقم در کشور عمان 5 درصد می باشد. پس برای محاسبه هزینه های حمل و نقل تا درب انبار مشتری حتما این درصد را در لیست هزینه ها در نظر بگیرید.
پروفرما اینویس یا PI
پروفرما، پیش فاکتوری است که قبل از هر گونه معامله مالی از تامین کننده (فروشنده) دریافت می کنیم، این پیش فاکتور دو مزیت مهم خواهد داشت. اول اینکه اطلاعات دقیق تری در ارتباط با کالا و شرایط آن، اعم از نحوه حمل، هزینه حمل، مقدار کالا، تعرقه کالا و … به ما میدهد و دوم اینکه به واسطه آن میتوان از وزارت صمت مجوز دریافت کرد.
بارنامه یا BL
یکی از مهم ترین اصطلاحات بازرگانی بارنامه است. بارنامه در حقیقت سند مالکیت کالاست. پس از صدور قطعی بارنامه، مشخصات شخص یا شرکتی که در قسمت گیرنده (Consignee) درج شده است به عنوان مالک محموله در نظر گرفته می شود. شایان ذکر است که تغییر نام گیرنده در بارنامه راحت نیست و نیاز به تاییدیه ها و روال اداری و حتی هزینه های مربوط می باشد. پس در انتخاب نام گیرنده اگر هنوز مبلغی از قرارداد را دریافت نکرده اید دقت کنید.
دفترچه کارنه تیر
گاهی در حمل و نقل جاده ای لازم است که کالا از چند کشور مختلف عبور کند تا به مقصد نهایی خود برسد. در این شرایط، کالا با ورود به هرکشور می بایست به طور دقیق چک شود تا حاوی موارد ممنوعه نباشد. اگر تعداد کشور های در طول مسیر زیاد باشد این پروسه سبب تاخیر در تحویل بار خواهد شد. دفترچه کارنه تیر در این شرایط کمک بزرگی می کند. این دفترچه سبب میشود تا بار در هر کشور بازرسی نشده و فقط یکبار مورد بررسی قرار بگیرد.
کانتینر دربست یاFCL
FCL این نوع کانتینر ها اختصاصی و مربوط به تنها یک صادر کننده می باشد. در شرایطی که حجم محموله، بیشترِ یک کانتینر را پر کند، استفاده از آن توصیه می شود. در حمل به صورت FCL نیازی به معطلی کانتینر برای پر شدن فضای آن توسط سایر صادرکنندگان نیست.
کانتینر اشتراکی یا LCL
در این نوع روش حمل، فضای داخلی کانتینر اشتراکی است. واردکنندگان یا صادرکنندگان کالا بسته به نوع و حجم بار ممکن است از این مدل استفاده کنند. اصلی ترین تفاوت آن در اشتراکی بودن فضای آن است. فضای این کانتینر به چند پروانه گمرکی تعلق دارد.
کانتینر یا Container
جعبه بزرگ فلزی است که جهت انتقال کالا در صادرات و واردات از آن استفاده می کنند. کانتینرها برای سهولت کار بیشتر در حمل و نقل های بین المللی استفاده می شود و انواع مختلفی دارد که رایج ترین آن ها کانتینرهای 20 فوت، 40 فوت، فلت رک و یخچال دار می باشد. دو مورد اول ارزان ترین نوع کانتینرها در حمل ونقل بین المللی ست.
دموراژ یا Demurrage
دموراژ جریمه دیرکرد عودت کانتینر به خط کشتیرانی می باشد. در فرایند حمل یکی از هزینه هایی که برای جبران تاخیر دریافت میشود، دموراژ نام دارد. کانتینری که به شما واگذار می شود در واقع به مدت محدود رایگان است و پس از گذشت مدت زمان توافق شده به ازاء هر روز مبلغی به عنوان دیرکرد می بایست پرداخت کنید. که با گذشت چند روز به صورت صعودی این رقم جریمه افزایش پیدا می کند.
دیسپچ در بازرگانی
یکی از اصطلاحات بازرگانی است و حالتی است که در آن کالا زودتر از زمان تعیین شده تخلیه میشود. در چنین حالتی طبق قرارداد فی مابین دو طرف، به علت سرعت در حمل کالا مبلغی جهت پاداش به چارتر پرداخت خواهد شد. طول مدت این مبلغ از طریق متن قرارداد قابل محاسبه و استناد است.
استریپ در دموراژ
این روش برای صرفه جویی در هزینه های شما در زمان تخلیه کالاست. برای استفاده از این روش می بایست در زمان خروج کالا از گمرک، در محوطه هنگامی که کانتینر تخلیه شد، آن را به خط کشتیرانی عودت دهید. کالا نیز مستقیم از کانتینر خارج میشود و جهت خروج در کامیون قرار خواهد گرفت.
کوتاژ یاcottage
کوتاژ را در ابتدای پروسه ترخیص و هنگامی که اسناد لازم را از شرکت کشتیرانی گرفتیم، دریافت خواهیم کرد. در این مرحله فرم اظهارنامه کالا شما توسط سیستم EPL قفل میشود. در صورتی که کالای شما در سیستم مکانیزه گمرک اظهار و ثبت شده باشد. گمرک آن کشور کالاها و محموله های مربوط به صادرات و واردات را با این نام میشناسند.
پته گمرکی
این اصطلاح برای کالاهای غیرتجاری(مثل لوازم منزل یا لوازم شخصی) کاربرد دارد. برخی کالاهای خاص میتوانند تحت عنوان پته ی گمرکی ترخیص شوند. کالاهای مسافری بارنامه مخصوص به خود را دارند، این بارنامه (که دارای سقف مالی مشخص است) پته گمرکی نامیده میشود.
لندینگ کرافت یا Landing craft
لندینگ کرافت یا ناوچه آبی خاکی، یک وسیله حمل و نقل دریایی است. این وسیله در ابتدای ساخت خود تنها برای جابجایی نیروی نظامی کاربرد داشت. امروزه به غیر از کاربرد نظامی از این وسیله جهت جابجایی کانتینر ها و محموله های فله در صادرات و واردات نیز استفاده میشود. مدت زمان حمل لندینگ کرافت از کشتی بالاتر است چراکه ظرفیت آن به سرعت تکمیل می شود و میتواند به سمت بندر مقصد حرکت کند. البته در نظر بگیرید که از لندینگ کرافت در مسیرهای دریایی بسیار کوتاه استفاده می شود.
اینکوترمز یا Incoterms
یکی از پرکاربردترین اصطلاحات بازرگانی اینکوترمز میباشد. به طور خلاصه اینکوترمز قوانینی برای راحت تر شدن تجارت در سطح جهانی است. ممکن است به طور کلی قوانین تجاری در کشور ها یکی باشد اما در جزییات آن اختلاف زیادی به چشم میخورد. به همین دلیل بازرگانان در هنگام معاملات بین المللی دچار مشکل شدند. برای آشنایی با اصطلاحات اینکوترمز اینجا کلیک کنید.
دامپینگ یا Dumping
دامپینگ یعنی کالایی را ارزان تر از قیمت تمام شده آن به کشور های دیگر بفروشیم یا صادر کنیم. این اصطلاح در بازار جهانی قیمت شکنی یا بازارشکنی نیز نامیده میشود.
اظهار نامه گمرکی
اظهار نامه گمرکی سند معرفی کالای شما به گمرک است.چرا که گمرک هیچ اطلاعات خاصی درباره کالای شما ندارد. این سند باید قبل از هر اقدام خاصی به گمرک اظهار شود. در قدیم این اظهار به صورت مراجعه حضوری انجام میشد اما امروزه به صورت اینترنتی و از طریق سامانه EPL انجام می شود.
سامانه EPL یا Electronic Packing List
(پنجره واحد تجارت فرامرزی) یک سامانه آنلاین است که در بستر وب ایجاد شده و هدف آن تسریع فرایند ترخیص کالا و امور گمرکی در حیطه ی تجارت کالا است. این سامانه فرایند مهم ترخیص غیر حضوری کالاهای وارداتی یا صادراتی را ساده میکند.
کالای متروکه یا Abandoned item
کالای متروکه به کالایی اطلاق میشود که صاحب کالا در زمان و مهلت قانونی برای ترخیص به گمرک مراجعه نکند. البته در بعضی از موارد به علت تاخیر در ارسال مدارک مربوطه یا عدم وجود مجوز های لازم ممکن است کالایی تبدیل به کالای متروکه شود. در این شرایط وظیفه فروش بار های متروکه بر عهده سازمان جمع آوری و فروش اموال تملیکی است. این سازمان به عنوان مسئول فروش کالا ی متروکه و کالای ضبطی در گمرک، مسئولیت فروش بار را بر عهده خواهد داشت.
کراس استافینگ یا Cross stuffing
یک روش حمل و نقل دریایی محصوب میشود. در کراس استافینگ گاهی محموله ی داخل یک کانتینر را با کانتینری دیگر عوض میکنند. در شرایطی که خط مستقیم کشتیرانی به بندر مقصد وجود نداشته باشد کالاهای صادراتی از ایران می بایست در بندر جبل علی کراس استاف شوند.
ترانشیپ یا Tranship
این تعریف ساده است. ترانشیپ همانند کراس استافینگ یکی از روش های حمل و نقل کالا در دریاست، با این تفاوت که در ترانشیپ دیگر بارگیری و تخلیه وجود ندارد. کالا مستقیما وارد کشتی دیگری برای ارسال به مقصد خواهد شد.
بیمه حمل و نقل بار یا Cargo insurance
در واقع همان بیمه خسارت برای کالاهای صادراتی و یا وارداتی است. شرکت های بیمه در قبال دریافت حق بیمه موظف هستند در صورت بروز حوادث احتمالی هزینه ضرر و خسارت کالا را بپردازند. بیمه دارای سه کلاز مختلف دارد که دقت در انتخاب نوع کلاز باتوجه به ماهیت محموله شما ضروری است.
کارت بازرگانی یاCommercial Card
کارت بازرگانی یک شناسنامه تجاری است. فرد دارنده این کارت دارای وجهی قانونی و رسمی در تجارت است. این کارت قدمتی ۷۰ ساله در ایران دارد. دلیل به وجود آمدن آن نیز ساماندهی مراودات تجاری عنوان شده است. داشتن این کارت برای تمام فعالان حوزه تجارت لازم است. تاجران، صادرکنندگان و … بدون داشتن این کارت نمیتوانند به فعالیت های تجاری بین المللی بپردازند. اصطلاحات بازرگانی اصطلاحات بازرگانی اصطلاحات بازرگانی اصطلاحات بازرگانی اصطلاحات بازرگانی اصطلاحات بازرگانی
بخش پشتیبانی
