پیش از ارسال هر محموله به عمان، مهمترین مرحله، آمادهسازی دقیق مدارک و هماهنگی کامل با قوانین گمرکی این کشور است. کوچکترین اشتباه در برچسبگذاری، گواهی سلامت یا اظهارنامه میتواند باعث توقف یا جریمه سنگین شود. در این بخش، چکلیستی عملی و مرحلهبهمرحله برای تسریع ترخیص و جلوگیری از مشکلات احتمالی ارائه شده است.
Updated: 15 Aug 2026 | Author: Mahsa Abbasi (Foreign Trade Expert) | Author Profile
قوانین گمرک عمان
ترخیص کالا و تجارت بینالمللی با پادشاهی عمان، تحت تأثیر چشمانداز استراتژیک 2040 این کشور، دستخوش تحولات دیجیتال و قانونگذاریهای دقیقی شده است. موفقیت در بازار عمان دیگر تنها به یافتن مشتری محدود نمیشود، بلکه نیازمند تسلط کامل بر پلتفرمهای واردات خودکار، روشهای ارزشگذاری دقیق و قوانین یکپارچه شورای همکاری خلیج فارس (GCC) است. در این مقاله، جامعترین و بهروزترین قوانین گمرک عمان در سال ۲۰۲۶ را با رویکردی کاربردی و مبتنی بر واقعیت بررسی میکنیم.
تغییرات ساختاری در کدهای گمرکی (HS Codes)
یکی از مهمترین تغییراتی که اجرایی شد و پایه و اساس تجارت عمان است، استقرار نسخه جدید تعرفه یکپارچه شورای همکاری خلیج فارس (GCC Unified Tariff) است.
- ارتقا به کدهای ۱۲ رقمی: کدهای سیستم هماهنگ (HS) از ۸ رقم به ۱۲ رقم گسترش یافتهاند. ۸ رقم اول ثابت مانده و ۴ رقم زیرکد برای دستهبندی دقیقتر به آن اضافه شده است (به عنوان مثال تفکیک دقیق لپتاپ از تبلت).
- کدهای پوششی: محصولاتی که در زیرکدهای خاص قرار نمیگیرند، با پسوند «99 99» در انتهای کد مشخص میشوند.
- مواد خطرناک: فصل جدیدی (فصل ۹۹) منحصراً برای شناسایی و مدیریت کالاهای خطرناک و حصول اطمینان از اخذ مجوزهای لازم ایجاد شده است.
پلتفرم دیجیتال «بیان» (Bayan System)
سیستم گمرکی عمان به طور کامل دیجیتال شده است. سامانه بیان به عنوان یک پنجره واحد، ۴۰ نهاد دولتی را به هم متصل میکند و سالانه حدود ۵ میلیون تراکنش ترانزیتی را مدیریت مینماید.
- الزام ثبتنام: تمامی واردکنندگان باید در پلتفرم بیان ثبتنام کرده و دارای شناسه تجاری معتبر باشند.
- هزینه عملیاتی: ثبت هر اظهارنامه گمرکی در این سیستم مشمول ۱۵ ریال عمان (OMR) هزینه اداری است.
- کاربردهای سیستم: ارزیابی گمرکی، مدیریت معافیتها، بارگذاری مجوزهای اجباری و سیستم حسابرسی و مزایده تماماً از طریق این پورتال انجام میشود.
ساختار تعرفهها، مالیات و هزینههای ترخیص در عمان
| نوع هزینه | نرخ مصوب | توضیحات و دامنه شمول |
| تعرفه پایه عمان (Customs Duty) | – | نرخ حقوق گمرکی در عمان یک نرخ ثابت برای تمام کالاها نیست. نرخ نهایی بر اساس طبقهبندی HS Code، کشور مبدأ، نوع کالا و وضعیت تعرفهای آن تعیین میشود. برای تعیین نرخ دقیق، باید HS Code کالا در سامانه رسمی گمرک عمان بخش محاسبه آنلاین تعرفه گمرکی محاسبه شود. |
| مالیات بر ارزش افزوده (VAT) | ۵٪ | محاسبه مرکب: این مالیات روی مجموع (ارزش CIF + حقوق گمرکی) اعمال میشود. در نتیجه نرخ مؤثر آن ۵.۲۵٪ خواهد بود. |
| معافیتهای گمرکی (۰٪) | ۰٪ | شامل مواد غذایی اساسی، داروهای حیاتی و مواد اولیه پروژههای صنعتی. |
| مالیات غیرمستقیم (Excise Tax) | ۵۰٪ تا ۱۰۰٪ | مالیات تنبیهی برای سلامت: ۱۰۰٪ برای نوشابههای انرژیزا و دخانیات / ۵۰٪ برای نوشیدنیهای گازدار و قندی. |
نکته کاربردی درباره محمولههای پستی (Courier): در سال ۲۰۲۶، محمولههای با ارزش کمتر از ۱۰۰ ریال عمان از پرداخت حقوق گمرکی ۵ درصدی معاف هستند، اما همچنان مشمول ۵٪ مالیات بر ارزش افزوده و ۱ ریال هزینه پردازش مرسوله خواهند بود.
بسیاری از صادرکنندگان برای کاهش عوارض گمرکی، ارزش کالا را در فاکتور کمتر از قیمت واقعی اعلام میکنند، اما گمرک عمان سیستمهای پیشرفتهای دارد که ارزشهای غیرواقعی را تشخیص میدهد و در این صورت نهتنها محموله مصادره میشود، بلکه جریمههای سنگینی تا ۵۰ درصد ارزش کالا تحمیل میشود و حتی ممکن است رسیدگی قضایی نیز آغاز شود.
الزامات واردات مواد غذایی و محصولات خاص
برای واردات اقلام مصرفی، قوانین سختگیرانهای وضع شده است. ارسال محموله بدون رعایت این موارد منجر به توقف کالا، جریمه و یا مصادره میشود:
- مجوز واردات: اخذ Food Import Permit از وزارت کشاورزی، شیلات و منابع آبی (MAFWR) پیش از واردات الزامی است.
- تأییدیه آزمایشگاه: گواهی بهداشت باید از آزمایشگاههای مورد تأیید گمرک عمان (مانند FSSO، Central Veterinary Lab، SGS یا Bureau Veritas) صادر شده باشد.
- قوانین برچسبگذاری: مطابق با استاندارد GSO 9/2013، لیبل محصولات باید دو زبانه (عربی/انگلیسی) باشد. درج نام تولیدکننده، کشور مبدأ، ترکیبات به ترتیب وزن و تاریخ تولید/انقضا (فقط به فرمت روز/ماه/سال) اجباری است.
خطاهای متداول که باعث تأخیر یا رد ترخیص میشوند
- برچسب فقط به زبان انگلیسی یا ناقص بودن ترجمه عربی.
- اختلاف بین فاکتور تجاری و اطلاعات روی برچسب (مثل وزن یا برند).
- عدم وجود Health Certificate یا صدور آن توسط مرجع غیرمجاز.
- درج نکردن تاریخ تولید یا انقضا روی بستهبندی نهایی.
- ارسال نمونه از دستهای متفاوت با کالای اصلی.
کالاهای ممنوعه (Prohibited) و مشروط (Restricted) در عمان
ورود برخی کالاها به عمان مطلقاً ممنوع بوده و با پیگرد قانونی همراه است:
- ممنوعات مطلق: انواع مواد مخدر (کوکائین، حشیش، خشخاش)، آزبست (نسوز)، عاج فیل، حیوانات پرورشی اصیل (بدون مجوز خاص)، و سیگارهای الکترونیکی (ویپ و قلیان الکترونیکی).
- کالاهای مشروط: داروهای تجویزی، تجهیزات رادیویی و مخابراتی، و مواد شیمیایی نیازمند دریافت تاییدیه (Approval) پیش از رسیدن بار به گمرک از نهادهای ذیربط هستند.
سامانه بیان برای ترخیص کالا در عمان
بیان، یک وب سایت یکپارچه برای انجام کلیه امور گمرکی عمان می باشد که فقط شرکت های ثبت شده در این کشور با فعالیت بازرگانی امکان دسترسی به امکانات آن جهت صادرات، واردات، بارگزاری مجوزات، مرجوع کردن کانتینر و … را خواهند داشت. همه مراحل به صورت الکترونیکی در سیستم دیجیتال ترخیص BAYAN تایید نهایی شوند. تمامی مراحل زیر در “بیان” قابل انجام است:
- ثبت اظهارنامه گمرکی.
- برآورد سیستم مالیات و کارمزد.
- سیستم بازپرداخت مالیات.
- سیستم های امور مالی.
- سیستم معافیت: برای نظارت بر معافیت های گمرکی.
- سیستم مدیریت ضمانت: برای کنترل انواع مختلف ضمانت نامه ها.
- سیستم ارزش گمرکی: برای تشخیص عدم مغایرت با ارزش اعلام شده
- سیستم تعرفه گمرکی: برای شناسایی شرایط تعرفه کالا.
- سیستم بازرسی
- سیستم بارگذاری مجوزات اجباری
- سیستم ریلیز کالا: برای تکمیل مراحل ترخیص کالا.
- سیستم اجازه خروج: برای صدور مجوز خروج محموله از گمرک.
- سیستم مدیریت حرکت وسایل نقلیه: ثبت نام خروج / ورود وسایل نقلیه.
- سیستم انبارهای گمرک: برای کنترل آنچه که از آنها وارد و خارج می شود.
- سیستم حسابرسی گمرکی: برای حسابرسی کلیه امور مالی و معاملات گمرکی.
- سیستم مناطق آزاد: برای کنترل کالاهای وارداتی و صادراتی به مناطق آزاد.
- سیستم مزایده: فروش کالاهای مغفول و مصادره شده.
- سیستم گزارش آماری: برای سازماندهی و صدور گزارش های آماری.
لیست دقیق مواد غذایی و کالاهای اساسی که در گمرک عمان معافیت صفر درصد دارند چیست؟
۱. اقلام معاف از حقوق گمرکی (تعرفه ۰٪ واردات)
بر اساس قانون یکپارچه گمرکی شورای همکاری خلیج فارس (GCC Unified Customs Law)، واردات اقلام اساسی و خام زیر از پرداخت تعرفه پایه ۵ درصدی معاف است:
- میوه و سبزیجات تازه: تمامی میوهها و محصولات کشاورزی غیرفرآوریشده.
- غلات و آرد: از جمله گندم، جو و برنج.
- ادویهجات، چای، قهوه و شکر.
- دام زنده و بذر گیاهان کشاورزی.
- آبزیان و برخی از ماهیهای تازه.
- داروهای حیاتی و تجهیزات پزشکی.
- مواد اولیه خام برای پروژههای صنعتی.
نکته مهم در برنامهریزی لجستیک: در ترانزیت و محمولههای صادراتی مواد غذایی، وضعیت فرآوری کالا تعیینکننده تعرفه نهایی است. محصولات کشاورزیِ خام مانند خرمای مضافتی مستقیماً از حقوق گمرکی معاف (۰٪) هستند، اما محصولات فرآوریشده و کنسروی (مانند کنسروهای حاوی گوجهفرنگی کامل) عموماً در دسته کالاهای پردازششده قرار گرفته و مشمول ۵٪ تعرفه واردات بر اساس مجموع ارزش CIF کالا میشوند.
۲. اقلام معاف از مالیات بر ارزش افزوده (VAT با نرخ ۰٪)
عمان در حال حاضر ۴۸۸ قلم ماده غذایی را از پرداخت مالیات بر ارزش افزوده ۵ درصدی در گمرک معاف کرده است (Zero-Rated VAT). این قانون برای حمایت از مصرفکننده وضع شده و موارد زیر را پوشش میدهد:
- انواع گوشت: دام (گاو، گوسفند، شتر)، طیور و ماهی (به صورت تازه، سردشده یا منجمد).
- لبنیات و تخممرغ.
- روغنهای خوراکی، نمک و آب آشامیدنی.
- انواع حبوبات (نظیر عدس و لوبیا).
- آبمیوه و آبسبزیجات طبیعی.
کالاهایی که صراحتاً در لیست این ۴۸۸ قلم (با کدهای گمرکی HS دقیق) ثبت نشده باشند، در زمان ترخیص علاوه بر عوارض گمرکی، مشمول ۵٪ مالیات بر ارزش افزوده نیز خواهند شد.
آزمایشگاههای مورد تأیید گمرک عمان
طبق آخرین فهرست منتشرشده توسط FSSO و ROP Customs، آزمایشگاههای زیر مجاز به انجام تستهای تأییدی واردات مواد غذایی هستند:
| نوع آزمایش | نام آزمایشگاه | موقعیت | محدوده تخصص |
|---|---|---|---|
| شیمیایی و میکروبی | Oman Food Inspection Laboratory | مسقط | بررسی باقیمانده سموم، فلزات سنگین، و کیفیت عمومی |
| بهداشتی و دامپزشکی | Central Veterinary Lab | برکا | کنترل سلامت گوشت، لبنیات، و فرآوردههای حیوانی |
| کیفیت بستهبندی و برچسب | SGS Oman | صحار | بررسی استاندارد برچسب، بستهبندی و تطبیق با مقررات |
| تطبیق واردات و صادرات | Bureau Veritas Oman | صلاله | صدور گواهی انطباق (CoC) برای ترخیص سریع کالا |
⚠️ هشدار: تنها نتایج صادرشده از این آزمایشگاهها توسط سیستم Bayan به رسمیت شناخته میشود. ارسال گزارش از آزمایشگاههای متفرقه معمولاً منجر به رد درخواست ترخیص میشود.
چک لیست عملی برای تسریع ترخیص در عمان و جلوگیری از جرائم
| شماره | مورد چک | اقدام عملی (چک) | مسئول | وضعیت |
|---|---|---|---|---|
| 1 | مطابقت Invoice / Packing List / B/L | اعداد و اسامی را ۱:۱ تطبیق بده | صادرکننده / نماینده | ◻️ آماده / ◻️ ناقص |
| 2 | برچسب و ترجمهٔ عربی | نمونهٔ لیبل را با برچسب نهایی تطبیق بده | تیم بستهبندی | ◻️ آماده / ◻️ ناقص |
| 3 | گواهی سلامت / آزمایشگاه | CO + Health Cert + Lab Report همخوانی داشته باشند | صادرکننده / آزمایشگاه | ◻️ آماده / ◻️ ناقص |
| 4 | Pre-lodgement در Bayan | اسناد آپلود، اظهارنامه ثبت، هزینهها پیشبینی شود | نماینده گمرکی | ◻️ انجام شده / ◻️ نشده |
| 5 | بیمه و برنامهٔ حمل داخلی | بیمه کامل + هماهنگی انبار/ترخیصکننده | صاحب کالا / فورواردر | ◻️ انجام شده / ◻️ نشده |
← Scroll →
اسامی کالاهایی که واردات آن ها به عمان نیاز به مجوز دارد
مواد غذایی فرآوریشده و کنسروی
دارو، مکمل و تجهیزات پزشکی
گوشت، مرغ، ماهی و فرآوردههای گوشتی
لبنیات و محصولات حیوانی
محصولات کشاورزی تازه (میوه، سبزی، غلات)
محصولات ارگانیک و غذایی خاص
لوازم آرایشی، بهداشتی و عطر
مواد شوینده، ضدعفونیکننده و شیمیایی
دام زنده، حیوانات و محصولات دامی
آب معدنی، نوشیدنیها و شربتها
مواد خطرناک، شیمیایی یا آتشزا
تجهیزات صنعتی خاص و ماشینآلات سنگین