صادرات مواد غذایی به روسیه امکان‌پذیر است، اما شرایط آن برای میوه و سبزی تازه، خشکبار، مواد غذایی فرآوری‌شده، آبزیان، لبنیات و سایر کالاها یکسان نیست. مهم‌ترین نکته این است که قبل از تعیین قیمت و روش حمل، کد تعرفه کالا، الزامات بهداشتی و فنی، مقررات برچسب‌گذاری روسیه و شرایط بهره‌مندی از توافق تجارت آزاد ایران و اتحادیه اقتصادی اوراسیا بررسی شود.
توافق تجارت آزاد ایران و اتحادیه اقتصادی اوراسیا از ۱۵ مه ۲۰۲۵ اجرایی شده و طبق اعلام کمیسیون اقتصادی اوراسیا، برای نزدیک به ۹۰ درصد کالاها میان ایران و کشورهای عضو اتحادیه، رژیم تجارت آزاد یا کاهش قابل توجه تعرفه‌ای ایجاد شده است؛ با این حال، استفاده از تعرفه ترجیحی به کد کالا، قواعد مبدأ و ارائه مدرک معتبر منشأ بستگی دارد.
| محصول | شکل رایج صادرات | نکته مهم برای ورود به روسیه |
|---|---|---|
| میوه تازه | کارتن، پالت، کامیون یا کانتینر یخچالی | الزامات قرنطینه‌ای و گواهی بهداشت نباتی |
| سبزی و صیفی | بسته‌بندی صادراتی، کانتینر یخچالی | کنترل کیفیت، قرنطینه و مدیریت زنجیره سرد |
| پسته و مغزها | کیسه، کارتن یا بسته‌بندی فروشگاهی | مشخصات محصول، ایمنی غذایی و برچسب‌گذاری |
| خرما | جعبه، کارتن یا بسته‌بندی عمده | الزامات غذایی و اطلاعات کامل محصول |
| کشمش و خشکبار | بسته‌بندی عمده یا مصرفی | کنترل کیفیت، ترکیبات و برچسب محصول |
| زعفران و ادویه | بسته‌بندی مصرفی یا عمده | برچسب‌گذاری و الزامات مربوط به ترکیبات |
| رب گوجه‌فرنگی | قوطی، شیشه یا بسته‌بندی صنعتی | مقررات ایمنی، برچسب‌گذاری و انطباق فنی |
| کنسرو و محصولات فرآوری‌شده | قوطی، شیشه یا بسته‌بندی صنعتی | اطلاعات محصول و الزامات انطباق |
| آبمیوه و کنسانتره | بسته‌بندی مصرفی یا صنعتی | بسته به ماهیت محصول، مقررات اختصاصی آبمیوه نیز مطرح می‌شود |
| ماهی و آبزیان | تازه، منجمد یا فرآوری‌شده | الزامات دامپزشکی و کنترل رسمی |
| لبنیات | مصرفی یا صنعتی | الزامات تخصصی شیر و فرآورده‌های لبنی |
| شیرینی و محصولات قنادی | بسته‌بندی مصرفی | علاوه بر الزامات غذایی، برخی گروه‌ها مشمول نظام علامت‌گذاری روسیه هستند |
ساختار تجارت ایران و روسیه نشان داده است که گروه‌های میوه، سبزیجات، آبزیان و فرآورده‌های غذایی از جمله گروه‌های مهم صادراتی ایران به روسیه بوده‌اند؛ داده‌های UN Comtrade نیز سهم قابل توجه میوه و خشکبار، سبزیجات، آبزیان و فرآورده‌های غذایی را در صادرات ایران به روسیه نشان می‌دهد.
میوه تازه یکی از مهم‌ترین گروه‌هایی است که برای صادرات از ایران به بازار روسیه بررسی می‌شود. در این گروه، موضوع فقط کیفیت محصول نیست؛ بلکه زمان برداشت، بسته‌بندی، دمای حمل، ماندگاری، شرایط قرنطینه‌ای و توانایی حفظ زنجیره سرد مستقیماً روی امکان فروش اثر می‌گذارد.
برای محصولات گیاهی که مشمول مقررات قرنطینه‌ای هستند، مقررات مشترک قرنطینه و کنترل گیاهی اتحادیه اقتصادی اوراسیا اعمال می‌شود.
به همین دلیل، برای صادرات میوه بهتر است قبل از خرید یا بارگیری، موارد زیر مشخص شود:
سبزیجات و صیفی‌جات به دلیل حساسیت به دما و فسادپذیری، نیازمند برنامه‌ریزی دقیق‌تری نسبت به محصولات خشک و فرآوری‌شده هستند. برای این گروه، انتخاب کامیون یا کانتینر یخچالی، نوع بسته‌بندی و کنترل دما اهمیت زیادی دارد. هرچه مسیر طولانی‌تر و مقصد دورتر باشد، مدیریت زنجیره سرد بخش مهم‌تری از هزینه و ریسک صادرات خواهد بود.
پسته، کشمش، خرما، انجیر خشک و سایر خشکبار از کالاهایی هستند که نسبت به محصولات تازه، از نظر حمل‌ونقل انعطاف بیشتری دارند. در صادرات خشکبار، علاوه بر قیمت و کیفیت، باید مشخصات محصول، وزن خالص، ترکیبات، تاریخ تولید و انقضا، شرایط نگهداری و اطلاعات تولیدکننده مطابق مقررات مقصد آماده شود.
رب گوجه یکی از محصولات فرآوری‌شده‌ای است که می‌تواند در قالب بسته‌بندی مصرفی یا صنعتی صادر شود. برای این محصول، مشخصات فنی مانند بریکس، نوع بسته‌بندی، وزن خالص، تاریخ تولید، ماندگاری و نتایج آزمایشگاهی در مذاکرات تجاری اهمیت دارد.
یکی از تفاوت‌های مهم بازار روسیه با یک صادرات معمولی این است که مقررات بسیاری از محصولات غذایی در سطح اتحادیه اقتصادی اوراسیا (EAEU) تعیین می‌شود.
مقررات TR CU 021/2011 چارچوب اصلی ایمنی مواد غذایی را پوشش می‌دهد و الزامات مرتبط با تولید، نگهداری، حمل، عرضه و برخی فرآیندهای مرتبط با مواد غذایی را تعیین می‌کند. در کنار آن، مقررات اختصاصی برای برخی گروه‌های غذایی نیز وجود دارد.
بسته به ماهیت محصول، مقررات اختصاصی دیگری نیز ممکن است اعمال شوند؛ از جمله مقررات مربوط به غلات، آبمیوه و فرآورده‌های میوه و سبزی، روغن و چربی، شیر و لبنیات، گوشت و فرآورده‌های گوشتی و آبزیان.
TR CU 022/2011 الزامات برچسب‌گذاری محصولات غذایی را تعیین می‌کند. اطلاعات روی محصول باید به نحوی درج شود که مشخصات و ماهیت واقعی کالا برای مصرف‌کننده قابل تشخیص باشد. مقررات مربوط به برچسب‌گذاری شامل اطلاعاتی مانند نام محصول، ترکیبات، مقدار، تاریخ تولید، مدت ماندگاری و سایر اطلاعات الزامی مرتبط با نوع محصول است.
بنابراین برای صادرات محصول بسته‌بندی‌شده، طراحی لیبل روسی را نباید به بعد از تولید موکول کرد. اطلاعات روی لیبل باید از ابتدا براساس الزامات کالا و بازار مقصد آماده شود.
برای محصولاتی که مشمول ارزیابی انطباق تحت مقررات فنی اتحادیه هستند، الزامات مربوط به EAC مطرح می‌شود. نوع ارزیابی انطباق نیز به محصول بستگی دارد و نمی‌توان برای همه مواد غذایی یک نسخه یکسان در نظر گرفت.
مدارک دقیق با توجه به کالا و روش حمل تغییر می‌کند، اما پرونده صادرات معمولاً حول این اسناد شکل می‌گیرد:
مهم است که اسناد با نام دقیق محصول، کد کالا، وزن، تعداد بسته‌ها و اطلاعات درج‌شده روی لیبل هماهنگ باشند. اختلاف بین invoice، packing list، لیبل و اظهارنامه می‌تواند باعث ایجاد مشکل در ترخیص شود.
در سال ۲۰۲۶، موضوع علامت‌گذاری کالا در روسیه اهمیت بیشتری پیدا کرده و دامنه برخی گروه‌های غذایی نیز گسترش یافته است. برای نمونه، از ۱ سپتامبر ۲۰۲۶ مرحله نخست علامت‌گذاری اجباری برخی اقلام خواربار از جمله ماکارونی، عسل، موسلی و سیب‌زمینی فوری آغاز شده و برای گروه دیگری از محصولات مانند آرد و غلات نیز مرحله بعدی از ۱ دسامبر ۲۰۲۶ شروع می‌شود.
در گروه شیرینی و محصولات قنادی نیز مراحل مختلف علامت‌گذاری در سال ۲۰۲۶ اجرا شده است. بنابراین برای صادرات مواد غذایی به روسیه باید علاوه بر EAC و برچسب‌گذاری فنی، بررسی شود که محصول موردنظر براساس کد TN VED و نوع کالا مشمول Chestny ZNAK هست یا خیر.
انتخاب روش حمل باید بر اساس نوع محصول، حجم، مقصد نهایی و حساسیت دمایی انجام شود.
برای محموله‌های غیر فوری و حجم‌های بالاتر، حمل دریایی در دریای خزر یکی از مسیرهای قابل بررسی میان ایران و روسیه است.
در تجارت ایران و روسیه، توسعه مسیرهای خزر و کریدور شمال–جنوب نیز در سال‌های اخیر مورد توجه دو کشور قرار داشته است. دولت روسیه توسعه کریدور بین‌المللی شمال–جنوب و اتصال مسیرهای ایران، دریای خزر و روسیه را در برنامه‌های لجستیکی خود دنبال کرده است.
برای بعضی کالاها، به‌خصوص محموله‌هایی که نیاز به انعطاف بیشتر در تحویل دارند، حمل جاده‌ای یا حمل ترکیبی می‌تواند مناسب باشد. برای کالاهای فسادپذیر، کنترل دما و شرایط توقف در مرزها اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.
کریدور شمال–جنوب برای توسعه حمل ریلی و ترکیبی میان ایران و روسیه اهمیت دارد. کمیسیون اقتصادی اوراسیا نیز توسعه حمل کشاورزی و مواد غذایی میان ایران و کشورهای عضو اتحادیه را از طریق پروژه Eurasian Agroexpress دنبال کرده است.
برای صادرات مواد غذایی به روسیه نمی‌توان یک نرخ ثابت برای همه محصولات اعلام کرد. هزینه نهایی معمولاً از چند بخش تشکیل می‌شود:
| بخش هزینه | عوامل مؤثر |
|---|---|
| قیمت کالا | نوع محصول، کیفیت، بسته‌بندی و حجم سفارش |
| آماده‌سازی صادرات | بسته‌بندی، لیبل، پالت و اسناد |
| مجوز و انطباق | نوع کالا و الزامات مقرراتی |
| حمل داخلی ایران | شهر تولید تا بندر یا مرز خروج |
| کرایه بین‌المللی | مسیر، نوع حمل و وزن/حجم |
| بیمه | ارزش و شرایط حمل |
| هزینه‌های مقصد | ترخیص، خدمات محلی و سایر هزینه‌های واردات |
| تعرفه واردات | کد HS و شرایط FTA |
| هزینه زنجیره سرد | برای کالاهای یخچالی و منجمد |
به همین دلیل، اعلام «هزینه صادرات مواد غذایی به روسیه» بدون دانستن نام محصول، وزن، نوع بسته‌بندی، شهر مبدأ و مقصد روسیه عدد دقیقی به خریدار نمی‌دهد.
بهترین روش این است که مسیر صادرات را از محصول شروع کنید، نه از کرایه حمل.
نام تجاری کافی نیست. باید مشخص شود محصول دقیقاً چیست و تحت چه کد HS / TN VED EAEU طبقه‌بندی می‌شود.
پس از تعیین کد کالا، باید تعرفه، مقررات فنی، برچسب‌گذاری، قرنطینه، دامپزشکی و احتمال مشمول بودن کالا در سامانه‌های علامت‌گذاری روسیه بررسی شود.
مشخصات محصول، بسته‌بندی، عمر ماندگاری، آنالیز و لیبل باید مطابق نیاز بازار مقصد آماده شوند.
در صورت امکان استفاده از توافق ایران و اوراسیا، قواعد مبدأ و مدرک موردنیاز برای دریافت تعرفه ترجیحی بررسی شود.
برای محصول خشک، تازه، منجمد یا فرآوری‌شده، روش حمل یکسان نیست. حجم محموله و شهر مقصد روسیه نیز در انتخاب مسیر مؤثر است.
همه اطلاعات باید بین invoice، packing list، اسناد مبدأ، لیبل، مدارک فنی و اطلاعات اظهارنامه هماهنگ باشد.
یکی از پرهزینه‌ترین اشتباهات این است که صادرکننده ابتدا کالا را تولید و بسته‌بندی کند و بعد تازه از الزامات بازار روسیه مطلع شود. اشتباه بعدی، قیمت‌گذاری بر اساس کرایه حمل بدون درنظرگرفتن تعرفه، انطباق فنی، بسته‌بندی و هزینه‌های مقصد است.
اشتباه دیگر، فرض کردن این موضوع است که «چون ایران و اوراسیا توافق تجارت آزاد دارند، همه کالاها تعرفه صفر دارند». تعرفه ترجیحی به شرایط کالا، قواعد مبدأ و اسناد مربوط است. همچنین نباید تصور کرد که همه مواد غذایی فقط به یک گواهی عمومی نیاز دارند. مقررات محصول تازه، آبزیان، گوشت، لبنیات، کنسرو، نوشیدنی و خشکبار می‌تواند متفاوت باشد.
صادرات مواد غذایی به روسیه با توجه به وسعت بازار و تقاضا برای محصولات باکیفیت، فرصت های قابل توجهی را برای مشاغل ایرانی فراهم می کند. با درک چشم انداز اقتصادی، ترجیحات فرهنگی و الزامات نظارتی، صادرکنندگان می توانند با موفقیت در این بازار پیچیده حرکت کنند.
ایجاد روابط محلی قوی، استفاده از استراتژی های بازاریابی موثر و پرداختن به چالش های لجستیکی کلید موفقیت بلندمدت است. با آماده سازی کامل و برنامه ریزی استراتژیک، تجار برای صادرات موادغذایی به روسیه می توانند حضور و سودآوری خود را در بازار این کشور به میزان قابل توجهی افزایش دهند.صادرات موادغذایی به روسیه صادرات موادغذایی به روسیه صادرات موادغذایی به روسیه صادرات موادغذایی به روسیه صادرات موادغذایی به روسیه
بخش پشتیبانی
دقیقا همینطوره افرین
مقاله عالی بود. درمورد صادرات خرما به روسیه راهنمایی کنید
سلام ممنون از شما
برای صادرات خرما به روسیه، خرماهایی مثل مضافتی، کبکاب و پیارم قابل عرضه هستند. بسته‌بندی‌های رایج شامل کارتن، جعبه‌های مقوایی و بسته‌های وکیوم یا پلاستیکی غذایی است و باید متناسب با الزامات بهداشتی و برچسب‌گذاری بازار روسیه باشن.