در رب گوجه صادراتی، بریکس ۲۵–۲۷ معمولاً برای محصولات قوطی و بریکس ۳۶–۳۸ برای رب گوجه اسپتیک در نظر گرفته می‌شود. تفاوت این دو در میزان غلظت و کاربرد محصول است؛ رب اسپتیک با غلظت بالاتر بیشتر برای مصارف صنعتی و تولید مواد غذایی استفاده می‌شود، درحالی‌که رب قوطی برای عرضه در بسته‌بندی مصرفی کاربرد دارد.
این تفاوت به غلظت مواد جامد محلول در محصول مربوط می‌شود؛ در واقع، بریکس رب گوجه یکی از مبانی بررسی مشخصات فنی رب در معاملات صادراتی است. در ادامه، تفاوت بریکس‌های رایج رب قوطی و اسپتیک، روش اندازه‌گیری و نکاتی را بررسی می‌کنیم که خریداران و واردکنندگان برای انتخاب مشخصات مناسب رب گوجه صادراتی باید بدانند.
در سفارش‌های صادراتی رب گوجه فرنگی، بریکس ۲۵–۲۷ و ۳۶–۳۸ دو سطح غلظت متفاوت هستند که هرکدام برای نیازهای مشخصی از بازار کاربرد دارند. در دسته‌بندی رایج تجاری، کنسانتره رب گوجه با بریکس ۲۰ تا ۳۴ در گروه Double Concentrate و محصولات بالاتر از ۳۴ در گروه Triple Concentrate قرار می‌گیرند. بنابراین بریکس ۲۵–۲۷ در محدوده کنسانتره دوبل و بریکس ۳۶–۳۸ در محدوده کنسانتره تریپل قرار می‌گیرد. این تقسیم‌بندی تجاری است و نباید آن را با یک الزام یکسان برای تمام بازارهای صادراتی اشتباه گرفت. گزارش تخصصی CBI درباره دسته‌بندی رب گوجه در بازار اروپا نیز همین بازه‌ها را توضیح می‌دهد.
| مشخصات | رب گوجه بریکس ۲۵–۲۷ | رب گوجه بریکس ۳۶–۳۸ |
|---|---|---|
| دسته‌بندی تجاری رایج | کنسانتره دوبل | کنسانتره تریپل |
| میزان غلظت | کمتر | بیشتر |
| بسته‌بندی محصولات رویال | قوطی فلزی | کیسه اسپتیک داخل بشکه فلزی |
| وزن بسته‌بندی عمده | مطابق وزن قوطی سفارش | ۲۴۰ کیلوگرم خالص در هر بشکه |
| کاربرد متداول | عرضه در بسته‌بندی مصرفی و سفارش‌های تجاری | ماده اولیه خطوط تولید و صنایع غذایی |
| نوع مشتری | واردکنندگان، توزیع‌کنندگان و خریداران محصول قوطی | کارخانه‌های صنایع غذایی، تولیدکنندگان سس و خریداران عمده صنعتی |
| معیار انتخاب | غلظت موردنیاز، نوع بسته‌بندی و مشخصات قرارداد | غلظت موردنیاز، کاربرد صنعتی و مشخصات قرارداد |
بریکس بالاتر به این معناست که محصول در وزن یکسان، مواد جامد محلول بیشتری دارد. به همین دلیل رب گوجه ۳۶–۳۸ می‌تواند برای کارخانه‌هایی که به کنسانتره غلیظ به‌عنوان ماده اولیه نیاز دارند، انتخاب مناسبی باشد.
برای مقایسه اقتصادی این دو محصول، صرفاً قیمت هر تن کافی نیست. خریدار باید میزان مواد جامد محلول، وزن خالص، هزینه بسته‌بندی، کرایه حمل و مقدار محصول موردنیاز برای تولید نهایی را در نظر بگیرد. در نتیجه، نمی‌توان بدون محاسبه شرایط معامله گفت کدام بریکس همیشه هزینه حمل کمتر یا سود بیشتری دارد.
خیر؛ انتخاب بریکس بالاتر به‌تنهایی به معنای کیفیت بهتر یا مناسب‌تر بودن محصول برای صادرات نیست. اگر خریدار برای عرضه در بازار مصرفی به رب قوطی با بریکس ۲۵–۲۷ نیاز داشته باشد، افزایش غلظت الزاماً مزیتی برای او ایجاد نمی‌کند. در مقابل، کارخانه‌ای که برای تولید سس، کچاپ یا سایر محصولات غذایی به کنسانتره غلیظ نیاز دارد، ممکن است بریکس ۳۶–۳۸ را ترجیح دهد.
طبق استاندارد بین‌المللی Codex CXS 57-1981 برای کنسانتره‌های فرآوری‌شده گوجه‌فرنگی، رب گوجه باید حداقل ۲۴ درصد مواد جامد محلول طبیعی گوجه‌فرنگی داشته باشد. این استاندارد به معنای الزام عمومی صادرات رب با بریکس ۲۵–۲۷ یا ۳۶–۳۸ نیست؛ مشخصات نهایی باید بر اساس قرارداد خریدار و الزامات کشور مقصد تعیین شود.
همچنین پذیرش محموله در بازار مقصد تنها به بریکس وابسته نیست. رنگ، pH، اسیدیته، ویسکوزیته، ویژگی‌های حسی، شاخص‌های میکروبی و آلاینده‌ها و انطباق نتایج آزمایشگاهی با مشخصات قرارداد نیز اهمیت دارند.
جمع‌بندی: برای سفارش رب گوجه قوطی رویال، بریکس ۲۵–۲۷ و برای سفارش رب اسپتیک صنعتی، بریکس ۳۶–۳۸ از مشخصات محصولات موجود است. انتخاب نهایی باید بر اساس کاربرد محصول، بازار مقصد و مشخصات فنی مورد توافق با خریدار انجام شود.
برای اندازه‌گیری بریکس رب گوجه از دستگاهی به نام رفرکتومتر (Refractometer) استفاده می‌شود. این دستگاه با بررسی میزان شکست نور در نمونه رب، مقدار مواد جامد محلول را اندازه‌گیری می‌کند و نتیجه را به‌صورت عدد بریکس (°Brix) نمایش می‌دهد.
مراحل اندازه‌گیری به زبان ساده:
۱. آماده‌سازی نمونه: ابتدا مقداری رب از نمونه محصول برداشته و کاملاً مخلوط می‌کنند تا نمونه یکنواخت باشد.
۲. آماده‌سازی برای آزمایش: چون رب گوجه غلیظ است، نمونه در روش آزمایشگاهی استاندارد با مقدار مشخصی آب مخلوط، حرارت داده و پس از خنک شدن صاف می‌شود.
۳. اندازه‌گیری با دستگاه: چند قطره از مایع آماده‌شده روی سطح شیشه‌ای رفرکتومتر قرار می‌گیرد.
۴. خواندن نتیجه: دستگاه با سنجش شکست نور، عدد بریکس را نشان می‌دهد. آزمایشگاه با در نظر گرفتن نحوه آماده‌سازی و رقیق‌سازی نمونه، نتیجه نهایی را محاسبه می‌کند.
برای اطمینان از صحت نتیجه، دمای نمونه و کالیبره بودن دستگاه نیز اهمیت دارد. روش رفرکتومتری در استاندارد بین‌المللی ISO 2173 مشخص شده.
بریکس یکی از مشخصات مهم فنی در خرید و صادرات رب گوجه‌فرنگی است و میزان مواد جامد محلول محصول را نشان می‌دهد. بریکس ۲۵–۲۷ معمولاً برای رب گوجه قوطی و بریکس ۳۶–۳۸ برای کنسانتره اسپتیک صنعتی استفاده می‌شود. انتخاب بریکس مناسب به کاربرد محصول، نوع بسته‌بندی، نیاز خریدار و بازار مقصد بستگی دارد.
بخش پشتیبانی
